Metastudie alternatieven voor de regionale dieseltrein

560 km regionaal spoor heeft geen bovenleidingen. Het gaat om regionale lijnen in Noord, Oost- en Zuid-Nederland.

Er zijn diverse alternatieven voor vergroening van het niet-geëlektrificeerde spoor:

  • Elektrificatie van de lijnen. Op 10% van deze lengte is elektrificatie in voorbereiding, en voor nog eens 15% is het besluit tot elektrificatie genomen
  • Alternatieve brandstoffen: (bio)-LNG, groene diesel, accu’s, waterstof, GTL
  • Hybride oplossingen: partiële elektrificatie, hybride trein
  • Bus-HOV als alternatief voor regionale spoorlijnen

In een workshop op 26 november 2015 gaf het platform (toen nog in wording) leveranciers het podium om hun oplossingen te presenteren.

De techniek en de OV-sector veranderen snel en treinmaterieel gaat lang mee, waardoor het risico bestaat dat investeringen worden ingehaald door de ontwikkelingen. Er zijn verscheidene studies uitgevoerd naar deze alternatieven, waarbij de uitgangspunten, het onderzochte spectrum van technieken, de gekozen trajecten en bijgevolg de resultaten sterk uiteenliepen. Ook zijn er in het buitenland al geslaagde proeven met alternatieven.

Metastudie

Er is behoefte aan een overkoepelend onderzoek naar een overzicht van alternatieven voor diesel op regionale diesellijnen, waarmee portfoliomanagement mogelijk wordt. Het gaat hierbij niet om een 'noodoplossing' voor het restant van niet-geëlektrificeerde spoor, maar alleen om een kans om alternatieven voor heel Nederland te ontwikkelen voor het tijdperk na de bovenleidingen (volgende generatie railvervoer).

Het platform heeft Movares de opdracht gegeven om dit overkoepelend onderzoek (metastudie) uit te voeren. Dit omvatte literatuuronderzoek, een workshop met stakeholders en een eindrapportage.

Conclusies en aanbevelingen

Op korte termijn toepasbaar in bestaand materieel zijn hernieuwbare diesel en terugwinning van remenergie met accu’s of supercapacitors. Hiermee zijn aanzienlijke CO2-reductie en energiebesparing mogelijk.

Op (middel)-lange termijn, met zero emissie als doel, zijn er twee oplossingsrichtingen als goedkoper alternatief voor standaard elektrificatie. De eerste is de waterstoftrein. De tweede is een lichtere vorm van elektrificatie door aanpassing van ontwerpeisen voor de energieinfra (TSI Energie) en/of door discontinue (partiële) bovenleiding.

Het is in het belang van BV Nederland om het aantal varianten te beperken, want het uiteenlopen van oplossingen verhindert schaalvoordelen bij de aanschaf en inzet van (uitwisselbaar) materieel.

Aanbevolen wordt om de wenselijkheid van regie door het Rijk te agenderen, om onderzoek te doen naar het effect op de kosten van elektrificatie 'light'/discontinu en de mogelijkheden voor ontheffingen van ontwerpeisen, en om de proefnemingen met waterstof op de voet te volgen.